Le tableau de bord « Budgets communaux 2026 » rassemble les budgets 2026 des 565 communes belges (limites de 2025), les facteurs qui expliquent leurs écarts, l'impact de la réduction du Gemeentefonds en Flandre et un outil de simulation. Un assistant conversationnel permet de l'interroger en français ou en néerlandais.
1. Prise en main
Langue
Le tableau de bord s'ouvre en néerlandais. Les boutons FR / NL en haut à droite changent la langue ; ajoutez ?lang=fr à l'adresse pour l'ouvrir en français.
Barre fixe
Elle reste visible en faisant défiler la page. Elle contient les cinq onglets, le bouton 💬 Assistant, la commune choisie et la recherche.
Rechercher une commune
Tapez au moins deux lettres du nom français ou néerlandais (Gand ou Gent), puis choisissez dans la liste avec la souris ou les flèches et Entrée. La commune devient la « commune choisie » de tous les onglets.
Commune choisie
Son nom et sa région s'affichent dans la barre, avec des raccourcis vers Analyse, Gemeentefonds (communes flamandes) et Simuler.
Aide contextuelle
Les petits boutons ? à côté des titres expliquent un terme ou un graphique (AFM, BBR, rang régional, communes comparables…).
Infobulles
Survolez un point, une barre ou une commune sur la carte pour voir sa valeur exacte.
La barre fixe : onglets, assistant, guide, commune choisie et ses raccourcis, recherche.
2. Vue d'ensemble
Elle compare les communes entre elles, pour toute la Belgique ou pour une région.
Filtres
Région restreint toute la page ; Indicateur affiché choisit ce que montrent la carte, la distribution et le classement (dépenses par habitant, fiscalité, revenus, population, équipements…).
Chiffres clés
Nombre de communes, budgets exploitables, habitants, médiane et total des dépenses d'exploitation, communes en déficit. Une tuile cliquable met à jour la carte avec l'indicateur correspondant.
Carte
La couleur donne le rang de la commune dans sa région (clair = bas, foncé = haut). Cliquez sur une commune pour l'analyser. Zoom avec + / −, Ctrl + molette ou en pinçant ; Tout recadre la Belgique, Commune choisie centre la commune.
Distribution par région
Chaque point est une commune ; le trait vertical marque la médiane de la région.
Croiser deux dimensions
Nuage de points avec un Axe horizontal et un Axe vertical au choix (par exemple revenu par habitant et dépenses par habitant). Taille des points : population ; couleur : région. Zoom comme sur la carte.
Structure du budget d'exploitation
Moyenne par habitant de chaque nature de dépense et de recette (personnel, fonctionnement, transferts, dette, fiscalité, dotations…), par région.
Dépenses par fonction
Moyenne par habitant de chaque groupe de fonctions (enseignement, sécurité, action sociale…), pour les budgets ventilés par fonction.
Classement
Tableau de toutes les communes : triez en cliquant sur un en-tête, filtrez avec Rechercher, cliquez sur une ligne pour ouvrir la commune.
Les chiffres clés, cliquables.La carte : couleur = rang de la commune dans sa région ; zoom et recentrage en haut.Croiser deux dimensions : chaque point est une commune, la taille donne la population.Le classement : tri par colonne, recherche, clic pour ouvrir une commune.
3. Gemeentefonds (Flandre)
Le gouvernement flamand ramène la croissance annuelle du Gemeentefonds de 3,5 % à 1 % en 2027, 1,25 % en 2028 et 1,5 % en 2029. L'onglet compare, pour chaque commune flamande, le Gemeentefonds prévu dans son plan pluriannuel 2026-2031 et les montants officiels d'octobre 2026.
Chiffres clés
Écart cumulé 2027-2031 entre plans et montants officiels, perte par rapport à une croissance de 3,5 %, plans pas encore adaptés, communes avec une AFM 2031 négative ou un BBR négatif après la réduction. Cliquer sur une tuile filtre le tableau.
Gemeentefonds de toutes les communes flamandes
Par année : montant prévu dans les plans, montant officiel et ce qu'il aurait été à +3,5 %.
Communes avec un BBR négatif, par année
Avant et après la réduction. Le BBR doit être positif chaque année ; l'AFM doit l'être la dernière année du plan (2031).
Impact par commune
Filtres Toutes les communes, AFM 2031 négative après réduction, BBR négatif après réduction, Plan pas encore adapté, Plan déjà adapté ; filtre par province et recherche. Triez par écart, écart par habitant, AFM ou BBR. Un écart négatif signifie que le plan attend plus que les montants officiels.
Détail d'une commune
Cliquez sur une ligne : trajectoire 2026-2031 du Gemeentefonds, AFM et BBR avant et après, et dette du plan (nouveaux emprunts, remboursements, intérêts). Simuler avec la réduction 2027 ouvre la simulation avec l'écart 2027 comme recette en moins.
Les chiffres clés de la réduction du Gemeentefonds pour la Flandre.Gemeentefonds de toutes les communes flamandes : plans, montants officiels et trajectoire à 3,5 %.Impact par commune, filtré sur « Mechelen ».Le détail 2026-2031 de Malines : Gemeentefonds, AFM, BBR et dette du plan.
4. Analyse d'une commune
Elle explique la position de la commune choisie face aux autres communes de sa région.
Spécificités
Facteurs structurels où la commune se distingue (taille, territoire, richesse, âge, tourisme, équipements rares…), avec leur effet attendu sur les dépenses et les recettes. Ce sont des pressions probables, pas des montants. Les observations « Budget 2026 » décrivent un résultat, pas une cause.
Communes comparables
Communes de la même région, au budget exploitable, les plus proches sur les dimensions cochées (taille, territoire, richesse, âge, activité économique, base immobilière, tourisme). Changez les dimensions ou le nombre de communes pour changer le groupe de comparaison.
Où la commune dépense plus, où elle perçoit moins
Les plus grands écarts, en euros par habitant, par rapport à la médiane des comparables.
Dépenses et recettes par habitant face aux comparables
Barre : de 25 % à 75 % des comparables ; trait : médiane ; point : la commune ; losange : la simulation en cours.
Dépenses par fonction face aux comparables
Même lecture, par groupe de fonctions.
Profil de la commune
Rang dans la région (0 = la plus basse, 100 = la plus haute) sur les principales dimensions ; les traits gris montrent les comparables.
Les spécificités de Malines, en quatre colonnes : pressions à la dépense, atouts et freins pour les recettes, observations sur le budget 2026.Les communes comparables et les dimensions qui les définissent.Dépenses par habitant face aux comparables : barre de 25 % à 75 %, trait = médiane, point = la commune.
5. Simulation et scénarios
La simulation fait varier le budget d'exploitation 2026 de la commune choisie. Le résultat s'affiche tout de suite dans le bandeau (solde 2026, solde simulé, écart, dépenses et recettes par habitant) et sur la page Analyse (losanges).
Commune simulée
Changer de commune ouvre l'analyse pour en choisir une autre ; Remettre à zéro efface tous les leviers.
Leviers
Un curseur et un champ par poste : personnel, fonctionnement, dotations police, secours et CPAS, autres transferts, dette, taxes, tarifs, dotations régionales, population (en %). En Flandre, le taux d'APB (en %) et les centimes additionnels OOV utilisent les rendements officiels du plan ; en Wallonie et à Bruxelles, le taux d'additionnel IPP. La base de chaque levier est affichée dessous.
Hypothèses rapides
Boutons pré-remplis, à ajuster : Indexation des salaires +2 %, Énergie : fonctionnement +5 %, Nouvelle piscine, Dotation police +5 %, Réduction du Gemeentefonds 2027 (Flandre), Aligner les dépenses sur la médiane des pairs.
Lignes ajoutées
Un projet, une taxe nouvelle ou une économie : libellé, dépense ou recette, montant annuel en euros.
Résultats
Tableau du budget d'exploitation 2026 et simulé, poste par poste, et position face aux communes comparables.
Scénarios
Donnez un nom puis Enregistrer le scénario. Cochez plusieurs scénarios pour les comparer côte à côte ; Charger les rouvre. Ils restent dans ce navigateur : Exporter (fichier) ou Copier pour les transmettre, Importer pour les reprendre ailleurs.
Le bandeau de résultat de la simulation.Les leviers, les hypothèses rapides et les lignes ajoutées (ici avec la réduction 2027 et l'APB à 7 %).Deux scénarios enregistrés et comparés côte à côte.
6. Méthode
L'onglet décrit les sources (BBC-analysetool et Tool algemene financiering en Flandre, Bruxelles Pouvoirs Locaux, budgets et synthèses eComptes publiés par les communes wallonnes, Statbel, OpenStreetMap), la manière de lire les indicateurs et les hypothèses de la simulation.
7. Assistant
L'assistant répond aux questions en s'appuyant uniquement sur les chiffres du tableau de bord. Il peut aussi ouvrir un onglet ou une commune et lancer une simulation, enregistrée comme scénario.
Demandez un compte à l'administrateur : il crée votre utilisateur (email et mot de passe) et l'autorise à utiliser l'assistant. Aucune clé API n'est nécessaire : elle reste sur le serveur (Supabase) et ne passe jamais par votre navigateur.
Cliquez sur 💬 Assistant, saisissez votre email et votre mot de passe, puis Se connecter. La session reste ouverte dans ce navigateur ; Se déconnecter la ferme.
Posez une question (Entrée pour envoyer, Maj+Entrée pour aller à la ligne) ou cliquez sur un exemple du Mode d'emploi.
Dans le panneau : le sélecteur de modèle (Sonnet 5.5 par défaut, rapide, environ 1 à 3 centimes par réponse ; Opus 5.5, plus précis et environ deux fois plus cher), Nouvelle conversation, le bouton de langue et la touche Échap pour fermer. L'assistant garde le fil de la conversation : « cette commune » désigne la commune choisie.
Si l'assistant indique « compte non autorisé », demandez l'accès à l'administrateur. Chaque compte dispose d'un quota de requêtes par 24 heures.
Le panneau de l'assistant avec son mode d'emploi.Une réponse de l'assistant à côté de l'application (exemple).
8. Scénario de démo : Malines face à la réduction du Gemeentefonds
Situation : vous rencontrez l'échevin des finances de Malines. En une quinzaine de minutes, vous montrez l'enjeu pour la Flandre, chiffrez l'impact pour Malines, l'expliquez et testez des pistes. Les étapes Écran se font à la main ; les étapes Assistant ont un bouton qui ouvre la question dans le panneau, prête à être envoyée.
Écran
Ouvrez l'onglet Gemeentefonds (Flandre) et commentez les chiffres clés.
À l'écran : écart cumulé 2027-2031 d'environ −1,02 Md€ ; 283 plans sur 285 pas encore adaptés ; 71 communes avec une AFM 2031 négative après la réduction (aucune avant) ; 203 communes avec un BBR négatif au moins une année (62 avant).
À dire : « La réduction n'est pas un détail : plus de deux communes flamandes sur trois voient leur BBR passer sous zéro. »
Écran
Dans Impact par commune, tapez « Mechelen » dans la recherche et cliquez sur la ligne.
À l'écran : Malines perd environ 20,3 M€ sur 2027-2031 (−227 € par habitant, 10e plus forte perte par habitant de Flandre). Son AFM 2031 reste positive (12,1 M€ → 7,1 M€), mais son BBR 2031 passe de 0,5 M€ à −20,5 M€ et devient négatif dès 2026.
À dire : « La norme d'AFM tient encore, celle du BBR non : le plan pluriannuel devra être revu. »
Assistant
Résume en trois points l'impact de la réduction du Gemeentefonds pour Malines, année par année.
Attendu : les écarts annuels (de −0,7 M€ en 2026 à −5,0 M€ en 2031), l'AFM et le BBR avant et après, en une réponse courte. Montrez qu'on obtient la synthèse sans quitter l'écran.
Écran
Cliquez sur Analyse dans la barre fixe. Parcourez les spécificités, les communes comparables et « Où la commune dépense plus, où elle perçoit moins ».
À l'écran : les facteurs structurels de Malines et son budget par habitant (3 085 € de dépenses d'exploitation) face à des communes flamandes au profil semblable.
Assistant
Pourquoi Malines dépense-t-elle 3 085 € par habitant ? Quelles spécificités pèsent sur son budget ?
Attendu : les principales spécificités, présentées comme des pressions probables, et les postes qui s'écartent le plus de la médiane flamande.
Écran
Cliquez sur Simuler, puis sur l'hypothèse rapide Réduction du Gemeentefonds 2027. Nommez le scénario « Réduction 2027 » et enregistrez-le.
À l'écran : une ligne de recette en moins d'environ 2,2 M€ ; le solde d'exploitation passe d'environ 15,6 M€ à 13,4 M€.
Écran
Sans remettre à zéro, réglez le levier Taux additionnel IPP (APB) sur 7,0. Enregistrez sous « Réduction 2027 + APB 7 % », puis cochez les deux scénarios pour les comparer.
À l'écran : +0,5 point d'APB rapporte environ 2,84 M€ par an et compense la perte de 2027 ; le tableau des scénarios montre les deux soldes côte à côte.
Assistant
Quelle hausse de l'APB compenserait à elle seule la perte annuelle moyenne de Gemeentefonds de Malines entre 2027 et 2031 ?
Attendu : une perte moyenne d'environ 4,1 M€ par an, rapportée aux 5,7 M€ que rapporte 1 point d'APB : environ +0,7 point, soit un taux d'environ 7,2 %.
Assistant
Simule un taux d'APB de 7,2 % et une économie de 2 % sur le fonctionnement à Malines, puis enregistre le scénario sous le nom « Compensation Gemeentefonds ».
Attendu : l'onglet Simulation s'ouvre avec les leviers réglés, le résultat avant et après s'affiche, et le scénario « Chatbot – Compensation Gemeentefonds » rejoint la liste, à comparer avec les deux précédents.
Conclusion : « En un quart d'heure, on passe du constat flamand à des pistes chiffrées pour votre commune. Les scénarios s'exportent pour être repris avec vos services. »
Les chiffres attendus sont ceux des données du tableau de bord (octobre 2026). Ils changent quand les données sont mises à jour.
9. Bonnes pratiques et limites
Comparez au sein d'une région. Le budget flamand (BBC) inclut le CPAS (OCMW) ; le solde n'a pas la même définition en Flandre qu'en Wallonie et à Bruxelles.
Vérifiez la fiabilité. 452 communes ont un budget 2026 exploitable ; il n'y en a pas pour 63 communes, dont plusieurs grandes villes wallonnes (Charleroi, Mons…). Certains budgets wallons ne sont connus qu'en totaux.
Lisez les spécificités comme des pressions probables, pas comme des montants : elles sont souvent compensées ailleurs.
La simulation porte sur le budget d'exploitation 2026 seulement, sans effet de comportement.
Le Gemeentefonds « après réduction » corrige les plans du seul écart officiel ; les autres ajustements des communes ne sont pas simulés.
Les données sont compilées automatiquement à partir de sources publiques et ne sont pas validées officiellement.
Gebruikersgids
Het dashboard “Gemeentebegrotingen 2026” bundelt de begrotingen 2026 van de 565 Belgische gemeenten (grenzen van 2025), de factoren die hun verschillen verklaren, de impact van de inkrimping van het Gemeentefonds in Vlaanderen en een simulatietool. Met een gespreksassistent kunt u het in het Nederlands of het Frans bevragen.
1. Aan de slag
Taal
Het dashboard opent in het Nederlands. Met de knoppen FR / NL rechtsboven wisselt u van taal; voeg ?lang=fr toe aan het adres om het in het Frans te openen.
Vaste balk
Ze blijft zichtbaar wanneer u scrolt. Ze bevat de vijf tabbladen, de knop 💬 Assistent, de gekozen gemeente en de zoekfunctie.
Een gemeente zoeken
Typ minstens twee letters van de Nederlandse of Franse naam (Gent of Gand) en kies in de lijst met de muis of met de pijltjes en Enter. De gemeente wordt de “gekozen gemeente” van alle tabbladen.
Gekozen gemeente
Haar naam en gewest staan in de balk, met snelkoppelingen naar Analyse, Gemeentefonds (Vlaamse gemeenten) en Simuleren.
Contextuele hulp
De kleine knoppen ? naast de titels leggen een begrip of grafiek uit (AFM, BBR, gewestelijke rang, vergelijkbare gemeenten…).
Tooltips
Beweeg over een punt, een balk of een gemeente op de kaart om de exacte waarde te zien.
De vaste balk: tabbladen, assistent, gids, gekozen gemeente met snelkoppelingen, zoekfunctie.
2. Overzicht
Hier vergelijkt u de gemeenten onderling, voor heel België of voor één gewest.
Filters
Gewest beperkt de hele pagina; Getoonde indicator kiest wat de kaart, de verdeling en de rangschikking tonen (uitgaven per inwoner, fiscaliteit, inkomens, bevolking, voorzieningen…).
Kerncijfers
Aantal gemeenten, bruikbare begrotingen, inwoners, mediaan en totaal van de exploitatie-uitgaven, gemeenten met een exploitatietekort. Een klikbare tegel toont de overeenkomstige indicator op de kaart.
Kaart
De kleur geeft de rang van de gemeente binnen haar gewest (licht = laag, donker = hoog). Klik op een gemeente om ze te analyseren. Zoomen met + / −, Ctrl + scrollwiel of knijpen; Alles toont heel België, Gekozen gemeente centreert de gemeente.
Verdeling per gewest
Elk punt is een gemeente; de verticale lijn is de mediaan van het gewest.
Twee dimensies kruisen
Puntenwolk met een vrij te kiezen Horizontale as en Verticale as (bijvoorbeeld inkomen per inwoner en uitgaven per inwoner). Grootte van de punten: bevolking; kleur: gewest. Zoomen zoals op de kaart.
Structuur van de exploitatiebegroting
Gemiddelde per inwoner van elke soort uitgave en ontvangst (personeel, werking, overdrachten, schuld, fiscaliteit, dotaties…), per gewest.
Uitgaven per functie
Gemiddelde per inwoner van elke functiegroep (onderwijs, veiligheid, sociale actie…), voor de begrotingen die per functie opgesplitst zijn.
Rangschikking
Tabel van alle gemeenten: sorteer door op een kolomtitel te klikken, filter met Zoeken, klik op een lijn om de gemeente te openen.
De kerncijfers, klikbaar.De kaart: kleur = rang van de gemeente binnen haar gewest; zoomen en centreren bovenaan.Twee dimensies kruisen: elk punt is een gemeente, de grootte geeft de bevolking.De rangschikking: sorteren per kolom, zoeken, klikken om een gemeente te openen.
3. Gemeentefonds (Vlaanderen)
De Vlaamse regering brengt de jaarlijkse groei van het Gemeentefonds terug van 3,5 % naar 1 % in 2027, 1,25 % in 2028 en 1,5 % in 2029. Het tabblad vergelijkt voor elke Vlaamse gemeente het Gemeentefonds uit haar meerjarenplan 2026-2031 met de officiële bedragen van oktober 2026.
Kerncijfers
Gecumuleerd verschil 2027-2031 tussen plannen en officiële bedragen, verlies tegenover groei van 3,5 %, plannen nog niet aangepast, gemeenten met een negatieve AFM in 2031 of een negatief BBR na de inkrimping. Een klik op een tegel filtert de tabel.
Gemeentefonds van alle Vlaamse gemeenten
Per jaar: bedrag in de plannen, officieel bedrag en wat het bij +3,5 % geweest zou zijn.
Gemeenten met een negatief BBR, per jaar
Vóór en na de inkrimping. Het BBR moet elk jaar positief zijn; de AFM in het laatste jaar van het plan (2031).
Impact per gemeente
Filters Alle gemeenten, Negatieve AFM in 2031 na inkrimping, Negatief BBR na inkrimping, Plan nog niet aangepast, Plan al aangepast; filter per provincie en zoekfunctie. Sorteer op verschil, verschil per inwoner, AFM of BBR. Een negatief verschil betekent dat het plan meer verwacht dan de officiële bedragen.
Detail van een gemeente
Klik op een lijn: traject 2026-2031 van het Gemeentefonds, AFM en BBR vóór en na, en schuld van het plan (nieuwe leningen, aflossingen, intresten). Simuleren met de inkrimping 2027 opent de simulatie met het verschil van 2027 als minderontvangst.
De kerncijfers van de inkrimping van het Gemeentefonds voor Vlaanderen.Gemeentefonds van alle Vlaamse gemeenten: plannen, officiële bedragen en traject aan 3,5 %.Impact per gemeente, gefilterd op “Mechelen”.Het detail 2026-2031 van Mechelen: Gemeentefonds, AFM, BBR en schuld van het plan.
4. Analyse van een gemeente
Hier verklaart u de positie van de gekozen gemeente tegenover de andere gemeenten van haar gewest.
Kenmerken
Structurele factoren waarin de gemeente zich onderscheidt (omvang, grondgebied, welvaart, leeftijd, toerisme, zeldzame voorzieningen…), met hun verwachte effect op uitgaven en ontvangsten. Het gaat om waarschijnlijke druk, niet om bedragen. De observaties “Begroting 2026” beschrijven een resultaat, geen oorzaak.
Vergelijkbare gemeenten
Gemeenten uit hetzelfde gewest, met een bruikbare begroting, die het dichtst aanleunen op de aangevinkte dimensies (omvang, grondgebied, welvaart, leeftijd, economische activiteit, vastgoedbasis, toerisme). Wijzig de dimensies of het aantal gemeenten om de vergelijkingsgroep te wijzigen.
Waar de gemeente meer uitgeeft, waar ze minder ontvangt
De grootste verschillen, in euro per inwoner, tegenover de mediaan van de vergelijkbare gemeenten.
Uitgaven en ontvangsten per inwoner tegenover vergelijkbare gemeenten
Balk: van 25 % tot 75 % van de vergelijkbare gemeenten; lijn: mediaan; punt: de gemeente; ruit: de lopende simulatie.
Uitgaven per functie tegenover vergelijkbare gemeenten
Zelfde lezing, per functiegroep.
Profiel van de gemeente
Rang in het gewest (0 = laagste, 100 = hoogste) op de belangrijkste dimensies; de grijze lijnen tonen de vergelijkbare gemeenten.
De kenmerken van Mechelen, in vier kolommen: druk op de uitgaven, troeven en remmen voor de ontvangsten, observaties over de begroting 2026.De vergelijkbare gemeenten en de dimensies die ze bepalen.Uitgaven per inwoner tegenover vergelijkbare gemeenten: balk van 25 % tot 75 %, lijn = mediaan, punt = de gemeente.
5. Simulatie en scenario's
De simulatie wijzigt de exploitatiebegroting 2026 van de gekozen gemeente. Het resultaat verschijnt meteen in de balk (saldo 2026, gesimuleerd saldo, verschil, uitgaven en ontvangsten per inwoner) en op de pagina Analyse (ruiten).
Gesimuleerde gemeente
Andere gemeente kiezen opent de analyse om een andere te kiezen; Op nul zetten wist alle hefbomen.
Hefbomen
Een schuifregelaar en een veld per post: personeel, werking, dotaties aan politie, hulpverlening en OCMW, overige overdrachten, schuld, belastingen, tarieven, gewestelijke dotaties, bevolking (in %). In Vlaanderen gebruiken het APB-tarief (in %) en de opcentiemen OOV de officiële opbrengsten van het plan; in Wallonië en Brussel het tarief van de aanvullende personenbelasting. Onder elke hefboom staat de basis.
Snelle hypothesen
Vooraf ingevulde knoppen, aan te passen: Loonindexering +2 %, energie (werking +5 %), Nieuw zwembad, Politiedotatie +5 %, Inkrimping Gemeentefonds 2027 (Vlaanderen), Uitgaven afstemmen op de mediaan van de vergelijkbare gemeenten.
Toegevoegde lijnen
Een project, een nieuwe belasting of een besparing: omschrijving, uitgave of ontvangst, jaarbedrag in euro.
Resultaten
Tabel van de exploitatiebegroting 2026 en de simulatie, post per post, en positie tegenover de vergelijkbare gemeenten.
Scenario's
Geef een naam en klik op Scenario bewaren. Vink meerdere scenario's aan om ze naast elkaar te vergelijken; Laden opent ze opnieuw. Ze blijven in deze browser: Exporteren (bestand) of Kopiëren om ze door te geven, Importeren om ze elders te hernemen.
De resultaatbalk van de simulatie.De hefbomen, de snelle hypothesen en de toegevoegde lijnen (hier met de inkrimping 2027 en de APB op 7 %).Twee bewaarde scenario's, naast elkaar vergeleken.
6. Methode
Dit tabblad beschrijft de bronnen (BBC-analysetool en Tool algemene financiering in Vlaanderen, Bruxelles Pouvoirs Locaux, begrotingen en eComptes-syntheses van de Waalse gemeenten, Statbel, OpenStreetMap), de lezing van de indicatoren en de hypothesen van de simulatie.
7. Assistent
De assistent beantwoordt vragen uitsluitend op basis van de cijfers van het dashboard. Hij kan ook een tabblad of een gemeente openen en een simulatie uitvoeren, die als scenario bewaard wordt.
Vraag een account aan bij de beheerder: hij maakt uw gebruiker aan (e-mailadres en wachtwoord) en geeft hem toegang tot de assistent. Een API-sleutel is niet nodig: die blijft op de server (Supabase) en komt nooit in uw browser.
Klik op 💬 Assistent, geef uw e-mailadres en wachtwoord in en klik op Aanmelden. De sessie blijft open in deze browser; met Afmelden sluit u ze.
Stel een vraag (Enter om te verzenden, Shift+Enter voor een nieuwe regel) of klik op een voorbeeld in de Handleiding.
In het paneel: de modelkeuze (Sonnet 5.5 standaard, snel, ongeveer 1 tot 3 cent per antwoord; Opus 5.5, nauwkeuriger en ongeveer dubbel zo duur), Nieuw gesprek, de taalknop en de Escape-toets om te sluiten. De assistent onthoudt het gesprek: “deze gemeente” is de gekozen gemeente.
Meldt de assistent “account niet toegelaten”, vraag dan toegang aan de beheerder. Elk account heeft een quotum aan verzoeken per 24 uur.
Het paneel van de assistent met de handleiding.Een antwoord van de assistent naast de toepassing (voorbeeld).
8. Demoscenario: Mechelen en de inkrimping van het Gemeentefonds
Situatie: u ontmoet de schepen van financiën van Mechelen. In een kwartier toont u wat er voor Vlaanderen op het spel staat, berekent u de impact voor Mechelen, verklaart u die en test u pistes. De stappen Scherm doet u zelf; de stappen Assistent hebben een knop die de vraag in het paneel opent, klaar om te verzenden.
Scherm
Open het tabblad Gemeentefonds (Vlaanderen) en licht de kerncijfers toe.
Op het scherm: gecumuleerd verschil 2027-2031 van ongeveer −1,02 miljard €; 283 van de 285 plannen nog niet aangepast; 71 gemeenten met een negatieve AFM in 2031 na de inkrimping (geen enkele ervoor); 203 gemeenten met een negatief BBR in minstens één jaar (62 ervoor).
Te zeggen: “De inkrimping is geen detail: bij meer dan twee op de drie Vlaamse gemeenten zakt het BBR onder nul.”
Scherm
Typ in Impact per gemeente “Mechelen” in het zoekveld en klik op de lijn.
Op het scherm: Mechelen verliest ongeveer 20,3 miljoen € over 2027-2031 (−227 € per inwoner, 10e grootste verlies per inwoner in Vlaanderen). De AFM 2031 blijft positief (12,1 → 7,1 miljoen €), maar het BBR 2031 daalt van 0,5 miljoen € naar −20,5 miljoen € en wordt al in 2026 negatief.
Te zeggen: “De AFM-norm houdt nog stand, de BBR-norm niet: het meerjarenplan moet herzien worden.”
Assistent
Vat in drie punten de impact van de inkrimping van het Gemeentefonds voor Mechelen samen, jaar per jaar.
Verwacht: de jaarlijkse verschillen (van −0,7 miljoen € in 2026 tot −5,0 miljoen € in 2031), de AFM en het BBR vóór en na, in een kort antwoord. Toon dat u de synthese krijgt zonder het scherm te verlaten.
Scherm
Klik op Analyse in de vaste balk. Overloop de kenmerken, de vergelijkbare gemeenten en “Waar de gemeente meer uitgeeft, waar ze minder ontvangt”.
Op het scherm: de structurele factoren van Mechelen en haar begroting per inwoner (3 085 € exploitatie-uitgaven) tegenover Vlaamse gemeenten met een gelijkaardig profiel.
Assistent
Waarom geeft Mechelen 3 085 € per inwoner uit? Welke kenmerken wegen op haar begroting?
Verwacht: de belangrijkste kenmerken, voorgesteld als waarschijnlijke druk, en de posten die het meest afwijken van de Vlaamse mediaan.
Scherm
Klik op Simuleren en daarna op de snelle hypothese Inkrimping Gemeentefonds 2027. Noem het scenario “Inkrimping 2027” en bewaar het.
Op het scherm: een minderontvangst van ongeveer 2,2 miljoen €; het exploitatiesaldo daalt van ongeveer 15,6 naar 13,4 miljoen €.
Scherm
Zonder op nul te zetten: zet de hefboom Aanvullende personenbelasting (APB) op 7,0. Bewaar als “Inkrimping 2027 + APB 7 %” en vink beide scenario's aan om ze te vergelijken.
Op het scherm: +0,5 procentpunt APB brengt ongeveer 2,84 miljoen € per jaar op en compenseert het verlies van 2027; de scenariotabel toont beide saldi naast elkaar.
Assistent
Welke verhoging van de APB zou alleen het gemiddelde jaarlijkse verlies aan Gemeentefonds van Mechelen tussen 2027 en 2031 compenseren?
Verwacht: een gemiddeld verlies van ongeveer 4,1 miljoen € per jaar, gedeeld door de 5,7 miljoen € die 1 procentpunt APB opbrengt: ongeveer +0,7 procentpunt, of een tarief van ongeveer 7,2 %.
Assistent
Simuleer een APB-tarief van 7,2 % en een besparing van 2 % op de werking in Mechelen, en bewaar het scenario onder de naam “Compensatie Gemeentefonds”.
Verwacht: het tabblad Simulatie opent met de ingestelde hefbomen, het resultaat vóór en na verschijnt, en het scenario “Chatbot – Compensatie Gemeentefonds” komt in de lijst, te vergelijken met de twee vorige.
Besluit: “In een kwartier gaan we van de Vlaamse vaststelling naar becijferde pistes voor uw gemeente. De scenario's kunt u exporteren om ze met uw diensten verder uit te werken.”
De verwachte cijfers zijn die van de dashboardgegevens (oktober 2026). Ze veranderen wanneer de gegevens bijgewerkt worden.
9. Goede praktijken en beperkingen
Vergelijk binnen één gewest. De Vlaamse begroting (BBC) omvat het OCMW; het saldo heeft niet dezelfde definitie in Vlaanderen als in Wallonië en Brussel.
Controleer de betrouwbaarheid. 452 gemeenten hebben een bruikbare begroting 2026; voor 63 gemeenten is er geen, waaronder enkele grote Waalse steden (Charleroi, Bergen…). Sommige Waalse begrotingen zijn alleen in totalen bekend.
Lees kenmerken als waarschijnlijke druk, niet als bedragen: ze worden vaak elders gecompenseerd.
De simulatie gaat alleen over de exploitatiebegroting 2026, zonder gedragseffecten.
Het Gemeentefonds “na inkrimping” corrigeert de plannen alleen met het officiële verschil; andere aanpassingen door de gemeenten worden niet gesimuleerd.
De gegevens zijn automatisch samengesteld uit openbare bronnen en niet officieel gevalideerd.